Waarom ziekteverzuim stijgt: veelvoorkomende oorzaken

Wouter Visser · 2026-02-03

Het is een trend die je niet kunt negeren: ziekteverzuim blijft maar stijgen. En dat heeft impact op iedereen in de organisatie. Je vraagt je misschien af waar dat nou precies door komt. Laten we daar eens samen naar kijken, zonder jargon, gewoon zoals we het over de koffie zouden bespreken. Het is niet één ding, weet je. Het is vaak een combinatie van factoren die ervoor zorgen dat mensen thuis blijven. Soms is het fysiek, soms mentaal, en vaak een beetje van beide. De grens tussen werk en privé vervaagt steeds meer, en dat heeft zijn weerslag. ### De belangrijkste oorzaken op een rij Laten we beginnen met de meest voorkomende redenen. Deze zie ik in de data terugkomen, maar ze herken je vast ook uit je eigen omgeving. - **Burn-out en overspannenheid**: Dit is nog steeds nummer één. De druk is hoog, de verwachtingen zijn hoog, en soms vergeten we onszelf. Het begint vaak sluipend, met wat meer moeite om op te staan, en voor je het weet zit je thuis. - **Lichamelijke klachten**: Denk aan RSI, rugklachten, of gewoon ouderwetste griep. Thuiswerken heeft hier een dubbele rol in. Aan de ene kant minder reistijd, aan de andere kant vaak een minder ergonomische werkplek. - **Mentaal welzijn**: Stress, angst, somberheid. Het zijn geen onderwerpen die we altijd makkelijk bespreken op werk, maar ze hebben wel degelijk invloed op onze aanwezigheid. - **Privéomstandigheden**: Zorg voor kinderen, mantelzorg, of andere persoonlijke situaties. Het leven gebeurt nu eenmaal, en soms botst dat met werk. Je ziet het, het is een mix. En die mix maakt het ook zo complex om aan te pakken. Het is niet zo simpel als 'gezonder eten' of 'meer bewegen', hoewel dat zeker kan helpen.  ### Wat kunnen we eraan doen? Hier wordt het interessant. Want weten waarom is één ding, maar wat doen we er vervolgens mee? Ik geloof dat het begint met echt luisteren. Niet omdat het moet, maar omdat je wilt weten hoe het met iemand gaat. Een collega zei me laatst iets wat bleef hangen: *'Preventie begint niet bij een protocol, maar bij een gesprek.'* En daar zit veel waarheid in. Papieren beleid is mooi, maar echte verbinding maakt het verschil. Kijk ook naar de kleine dingen. Is er ruimte voor een pauze? Kunnen mensen hun werk indelen zoals het hen uitkomt? Voelen ze zich gehoord? Soms zijn het die kleine aanpassingen die een wereld van verschil maken. En ja, soms moet je ook naar de grote lijnen kijken. Is de werkdruk realistisch? Zijn de verwachtingen helder? Krijgen mensen de steun die ze nodig hebben? Het zijn geen makkelijke vragen, maar wel noodzakelijke. ### De rol van leiderschap Als leider heb je een belangrijke rol. Niet als iemand die controleert, maar als iemand die faciliteret. Die het gesprek aangaat. Die vraagt: 'Hoe gaat het écht met je?' En die dan ook naar het antwoord luistert. Het gaat om vertrouwen. Als mensen het gevoel hebben dat ze eerlijk kunnen zijn over hun situatie, zonder dat dit meteen consequenties heeft, dan creëer je een andere dynamiek. Een waar preventie mogelijk wordt. Dat betekent ook kwetsbaar durven zijn. Toegeven dat je het soms ook niet weet. Dat je samen moet zoeken naar oplossingen. Want laten we eerlijk zijn, niemand heeft het perfecte antwoord. We leren allemaal terwijl we gaan. ### Concreet aan de slag Waar begin je dan? Ik zou zeggen: klein. Begin met één gesprek. Met één team. Kijk wat daar speelt. En bouw van daaruit verder. Misschien start je met flexibele werktijden. Of met betere stoelen voor thuiswerkers. Of met training voor leidinggevenden over mentaal welzijn. Het maakt niet zo heel veel uit wat het is, als het maar past bij wat jouw mensen nodig hebben. Het belangrijkste is dat je begint. Dat je erkent dat ziekteverzuim niet zomaar een getal is, maar over mensen gaat. Over collega's die het even niet redden. En dat we daar samen iets aan kunnen doen. Want uiteindelijk gaat het niet alleen om minder verzuim. Het gaat om een werkomgeving waar mensen gezond en met plezier kunnen werken. En dat is voor iedereen beter, toch?