Vier op de tien kankers vermijdbaar: tabak grootste risico

Wouter Visser · 2026-02-03

Het is een cijfer dat je even doet stilstaan. Uit recent onderzoek blijkt dat maar liefst vier op de tien kankergevallen voorkomen hadden kunnen worden. Dat is bijna de helft. En weet je wat de grootste boosdoener blijft? Tabak. Het is niet nieuw, maar het blijft de belangrijkste vermijdbare oorzaak van kanker wereldwijd. We hebben het hier over keuzes. Over gewoontes die we, vaak onbewust, jarenlang volhouden. En die dan op een dag een prijskaartje blijken te hebben. Het goede nieuws? Omdat het om vermijdbare oorzaken gaat, ligt de macht voor een groot deel bij onszelf. ### Waarom is tabak zo'n grote factor? Roken is meer dan alleen een verslaving. Het is een cocktail van duizenden chemicaliën die direct je cellen beschadigen. Je longen zijn het meest zichtbare slachtoffer, maar de schade reikt veel verder. Denk aan de keel, de blaas, de alvleesklier. Het is een systeemfout die door je hele lichaam trekt. Het lastige is dat de gevolgen zich pas na jaren openbaren. Je rookt vandaag, en de echte rekening komt misschien over twintig jaar. Dat maakt het zo verraderlijk. Het gevaar voelt niet acuut, tot het te laat is. ### Welke andere factoren spelen een rol? Naast roken zijn er nog een aantal belangrijke, beïnvloedbare risicofactoren. Het zijn vaak dezelfde thema's die terugkomen bij andere chronische ziekten, zoals hart- en vaatziekten. Het zijn stuk voor stuk levensstijlkeuzes waar we grip op kunnen krijgen. - **Voeding en overgewicht:** Te veel bewerkt voedsel, suikers en ongezonde vetten dragen bij. Overgewicht is een ontstekingsbron voor het lichaam. - **Alcoholgebruik:** Regelmatig drinken verhoogt het risico op verschillende kankersoorten, zoals in de mond, keel en lever. - **Lichamelijke inactiviteit:** Te weinig beweging verzwakt je immuunsysteem en verstoort je stofwisseling. - **Blootstelling aan de zon (UV-straling):** Zonder bescherming is dit een directe risicofactor voor huidkanker. - **Bepaalde infecties:** Denk aan HPV, wat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Vaccinatie biedt hier bescherming. Het patroon is duidelijk. Onze moderne levensstijl, met al haar gemakken, brengt ook risico's met zich mee. Maar dat betekent ook dat we er iets aan kunnen doen. ### Wat kunnen we hier nu concreet mee? Deze cijfers zijn geen reden voor paniek, maar voor actie. Het is een wake-up call die laat zien dat preventie écht verschil maakt. Het gaat niet om perfectie, maar om bewustere keuzes. Elke sigaret die je niet rookt, elke gezonde maaltijd, elke wandeling telt op. Zoals een expert het ooit zei: 'Preventie is de stilste, maar meest effectieve vorm van geneeskunde.' Het gebeurt in de dagelijkse keuzes, lang voordat een dokter eraan te pas komt. Het begint met bewustwording. Weten wat de risico's zijn, is de eerste stap. De tweede stap is kijken waar jij, binnen jouw leven, kleine veranderingen kunt aanbrengen die op de lange termijn groot effect hebben. Het is nooit te laat om te beginnen. Je lichaam heeft een verbazingwekkend vermogen om te herstellen als je het de kans geeft. De boodschap is hoopvol. Een groot deel van het kankerrisico ligt binnen onze eigen invloedssfeer. Door in te zetten op een gezonde leefstijl, pak je niet alleen kanker aan, maar versterk je je hele gezondheid. Het is de meest krachtige investering die je in jezelf kunt doen.