Top 5 Oorzaken van Lammersterfte: Inzichten uit 10 Jaar

Fleur Jansen · 2026-01-30

Als je met schapen werkt, weet je hoe hartverscheurend lammersterfte kan zijn. Het voelt persoonlijk, alsof je een klein leven niet genoeg hebt kunnen beschermen. De afgelopen tien jaar hebben we veel geleerd over waarom dit gebeurt, en vandaag deel ik die inzichten met je. We gaan het hebben over de vijf belangrijkste oorzaken. Niet als een droge opsomming, maar als een gesprek tussen professionals die hetzelfde doel hebben: gezonde kuddes en blije lammetjes. ### Infectieziekten blijven een grote uitdager Dit is nog steeds nummer één op de lijst. Bacteriële infecties, zoals E. coli en Salmonella, kunnen zich razendsnel verspreiden. Vooral in de eerste levensdagen zijn lammetjes kwetsbaar. Je ziet het vaak binnen 48 uur na de geboorte: sloomheid, niet drinken, en dat kenmerkende 'zieke' uiterlijk. Het lastige is dat deze infecties soms pas zichtbaar worden als het al te laat is. Preventie begint bij een schone omgeving en voldoende biestopname. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk vraagt het constante aandacht. ### Voedingstekorten en managementfouten Hier schuilt vaak onderschat gevaar. Het gaat niet alleen over wat de ooi eet tijdens de dracht, maar ook over hoe we de lammeren opfokken. Een tekort aan selenium of vitamine E kan plotselinge sterfte veroorzaken, zonder veel waarschuwing. - Onvoldoende biest binnen de eerste uren - Slecht uitgebalanceerd krachtvoer voor de ooien - Te snelle overgang naar vast voedsel - Waterkwaliteit die over het hoofd wordt gezien Elk van deze punten kan het verschil maken tussen leven en dood. Het zijn vaak kleine aanpassingen die grote impact hebben. ### Parasitaire infecties nemen toe De afgelopen jaren zien we een opvallende trend: parasieten worden resistenter tegen traditionele behandelingen. Maag-darmwormen, longwormen, coccidiose – ze vormen een groeiende bedreiging. Het weer speelt hierin ook een rol; warme, vochtige periodes creëren ideale omstandigheden. Een schaapherder zei me ooit: "Het is als een onzichtbare vijand die je kudde langzaam uitput." En dat klopt. De schade is vaak cumulatief, niet acuut. ### Geboorteproblemen en perinatale sterfte Dit blijft een emotioneel zwaar onderwerp. Dystocie (moeilijke geboorte), onderkoeling, en geboortetrauma's eisen nog steeds hun tol. Wat we hebben geleerd? Tijdige interventie is cruciaal, maar nog belangrijker is preventie. Goede conditie van de ooi, niet te jonge of te oude aflammer, en een stressvrije omgeving – het klinkt als basiskennis, maar in de drukte van het lamseizoen glipt er weleens iets doorheen. ### Genetische factoren en erfelijke aandoeningen Dit is het minst besproken, maar zeker niet het minst belangrijke punt. Bepaalde rassen hebben aanleg voor specifieke problemen. Soms is het een kwestie van inteelt, soms van onvoldoende diversiteit in de genenpool. We moeten hier voorzichtig mee omgaan. Fokken op uiterlijke kenmerken mag nooit ten koste gaan van vitaliteit. Een mooi lam dat niet levensvatbaar is, heeft niemand iets aan. Wat betekent dit allemaal voor jouw praktijk? Het gaat om balans. Perfectie bestaat niet in de veeteelt, maar bewustwording wel. Door te begrijpen waar de risico's liggen, kun je gerichte maatregelen nemen. De komende jaren zullen nieuwe uitdagingen brengen – klimaatverandering, nieuwe ziekteverwekkers, veranderende markteisen. Maar de basis blijft hetzelfde: observatie, preventie, en tijdig ingrijpen. En dat begint met het gesprek dat we vandaag voeren.