Parkinson vaker in noorden: oorzaken en preventie inzicht

Fleur Jansen · 2026-01-22

Als cardiovasculair expert merk ik vaak dat gezondheidsvraagstukken regionale verschillen vertonen. Recent onderzoek toont iets opvallends: de ziekte van Parkinson komt vaker voor in het noorden van Nederland. Maar waarom eigenlijk? Dat blijft vooralsnog een raadsel. We weten dat Parkinson een complexe neurologische aandoening is. Het treft de motoriek en kan levens ingrijpend veranderen. Maar dat het noorden harder getroffen wordt, dat zet je aan het denken. Is het de luchtkwaliteit? Zijn het voedingspatronen? Of speelt er iets anders mee? ### Wat weten we wel over Parkinson? Parkinson ontstaat door het afsterven van dopamine-producerende cellen in de hersenen. Dat leidt tot die bekende symptomen: trillen, stijfheid en trager bewegen. Maar de oorzaken zijn divers. Erfelijkheid speelt soms een rol, maar omgevingsfactoren zijn minstens zo belangrijk. Wat me opvalt is dat we bij hart- en vaatziekten soortgelijke regionale verschillen zien. Noorderlingen hebben vaker te maken met bepaalde risicofactoren. Denk aan: - Verschillen in voedingsgewoonten - Blootstelling aan omgevingsfactoren - Toegang tot medische zorg - Levensstijl en beweging ### De link met hartgezondheid Als volksgezondheidsspecialist zie ik parallellen. Wat goed is voor je hart, is vaak ook goed voor je hersenen. Een gezonde levensstijl beschermt tegen beide. Het verbaast me niet dat regionale gezondheidsverschillen zich op meerdere vlakken manifesteren. We moeten oppassen met conclusies trekken. Correlatie is geen causaliteit, zoals we altijd zeggen. Maar het is wel een signaal. Een signaal dat we serieus moeten nemen in onze preventie-aanpak. ### Preventie: wat kun je zelf doen? Hoewel de exacte oorzaak van de noord-zuid verschillen onduidelijk blijft, zijn er wel degelijk stappen die iedereen kan zetten voor betere hersen- en hartgezondheid: - Beweeg regelmatig - elke dag een half uur maakt al verschil - Eet gevarieerd met veel groenten en fruit - Houd je bloeddruk en cholesterol in de gaten - Rook niet en drink met mate - Zorg voor voldoende slaap en stressmanagement Een collega zei me ooit: "Onze gezondheid is als een tuin - je moet er dagelijks aandacht aan besteden." Dat klopt. Kleine, consistente keuzes hebben op de lange termijn grote impact. ### Waarom dit onderzoek ertoe doet Regionale gezondheidsverschillen zijn geen nieuws. Maar ze verdienen wel onze aandacht. Als bepaalde gebieden vaker getroffen worden door specifieke aandoeningen, moeten we ons afvragen: wat kunnen we daarvan leren? En belangrijker: hoe kunnen we die kennis gebruiken voor betere preventie? Het mooie is dat veel preventiemaatregelen voor hart- en vaatziekten ook beschermen tegen neurologische aandoeningen. Gezonde bloedvaten betekenen gezonde hersenen. Simpel gezegd: wat goed is voor je hart, is goed voor je hele lichaam. We moeten blijven onderzoeken waarom Parkinson vaker voorkomt in het noorden. Maar laten we niet wachten op alle antwoorden. De basisprincipes van preventie kennen we al. Die kunnen we vandaag nog toepassen, waar je ook woont. Het gaat niet om perfectie. Het gaat om consistentie. Kleine veranderingen volhouden, dat maakt het verschil. Voor je hart, voor je hersenen, voor je algehele gezondheid. En dat begint vandaag, met de keuzes die je maakt bij je volgende maaltijd, je volgende wandeling, je volgende slaapmoment.