EU-regulering niet schuldig aan AI-achterstand Europa

Wouter Visser · 2026-02-16

Je hoort het overal: Europa loopt achter op het gebied van kunstmatige intelligentie. En vaak wordt meteen gewezen naar de EU-regelgeving als grote boosdoener. Maar is dat wel eerlijk? Laten we eens dieper graven. Het is makkelijk om te zeggen 'die bureaucraten in Brussel houden innovatie tegen'. Maar de werkelijkheid is altijd complexer dan een simpele schuldvraag. Regelgeving kan juist ook duidelijkheid en vertrouwen creëren, zeker bij gevoelige technologie zoals AI. ### Waar ligt de echte uitdaging? Als we kijken naar de AI-ontwikkeling wereldwijd, dan zien we een paar duidelijke verschillen. In de VS en China pompen overheden en bedrijven enorme bedragen in onderzoek en ontwikkeling. We hebben het hier over investeringen van tientallen miljarden euro's. In Europa is de financiering veel gefragmenteerder. Elk land doet zijn eigen ding, en er is minder samenwerking tussen universiteiten, onderzoeksinstituten en het bedrijfsleven. Dat maakt het lastig om de kritische massa te bereiken die nodig is voor doorbraken. ### De mythe van overregulering Laten we eerlijk zijn: sommige regelgeving kan inderdaad vertragend werken. Maar het idee dat Europa verstikt wordt door regels is een beetje een karikatuur. Sterker nog, duidelijke regels kunnen juist helpen: - Ze geven bedrijven zekerheid over wat wel en niet mag - Ze beschermen fundamentele rechten van burgers - Ze voorkomen dat we in een wildwest-situatie terechtkomen Zoals een tech-ondernemer me onlangs vertelde: 'Ik wil liever weten waar ik aan toe ben, dan dat ik later problemen krijg omdat ik grenzen heb overschreden.' ### Wat hebben we dan wel nodig? Als Europa serieus wil meedoen in de AI-race, dan moeten we op een paar punten verbeteren. Ten eerste: meer samenwerking tussen landen. We hebben fantastische onderzoekers en ingenieurs, maar ze werken te vaak in silo's. Ten tweede: betere toegang tot kapitaal. Het is moeilijk voor Europese AI-startups om dezelfde financieringsrondes te krijgen als hun Amerikaanse concurrenten. We hebben meer durfkapitaal nodig dat bereid is langere termijnen aan te gaan. En ten derde: een mentaliteitsverandering. We moeten stoppen met het zien van regelgeving als vijand, en het gaan zien als onderdeel van een verantwoorde innovatiestrategie. ### De weg vooruit De EU heeft met de AI Act wel degelijk een ambitieus regelgevend kader neergezet. Maar laten we niet doen alsof dat het enige is wat telt. Het echte werk gebeurt in de labs, de startups en de boardrooms. We moeten investeren in onderwijs, infrastructuur en samenwerking. En misschien wel het belangrijkste: we moeten het vertrouwen hebben dat Europa zijn eigen weg kan vinden in de AI-revolutie. Een weg die innovatief is, maar ook ethisch verantwoord. Want uiteindelijk gaat het niet om wie het snelst is, maar om wie de technologie ontwikkelt die echt waarde toevoegt aan onze samenleving. En daar heeft Europa historisch gezien best een goede reputatie in, toch?