Hartfalen

Vaak voorkomende oorzaken van hartfalen

Het hart kan door verschillende oorzaken gaan ‘falen’. Bijvoorbeeld als de hartspier is beschadigd door een hartinfarct. Als hoge bloeddruk lange tijd niet wordt behandeld, dan kan de kracht van de hartspier afnemen. Het hart moet dan langdurig op extra kracht pompen tegen de hoge druk in de bloedvaten in. Ook een lekkende hartklep kan hartfalen veroorzaken en op hogere leeftijd wordt de hartspier geleidelijkaan vanzelf zwakker. Ook kan hartfalen ontstaan bij ziekten van de hartspierwand zelf (cardiomyopathie). Hier ziet u op rij de meest voorkomende oorzaken van hartfalen:

Hartinfarct (hartinfarkt, hartaanval), zuurstof tekort op het hart

Als de bloedvaten vernauwd raken door dichtslibben (aderverkalking), stroomt er onvoldoende bloed naar een deel van het hart. Dit deel van het hart krijgt dan een tekort aan zuurstof en voedingsstoffen waardoor klachten kunnen ontstaan van pijn op de borst, angina pectoris en hartinfarct. Bij een hartinfarct sterft een deel van de hartspier af. Op die plaats vormt zich een litteken, dat niet samentrekt zoals de rest van de hartspier. Hierdoor kan de pompfunctie van het hart verminderen. Een hartinfarct kan hartfalen tot gevolg hebben, maar dit hoeft niet. In hoeverre dit wel gebeurt, is afhankelijk van de grootte van het hartinfarct.

Hoge bloeddruk

Een te hoge bloeddruk wordt veel gezien door huisartsen en cardiologen. U kunt uw bloeddruk ook gemakkelijk thuis zelfmeten. Een te hoge bloeddruk zorgt op langere termijn voor een verdikte, minder elastische en stijvere hartspier. De stijvere hartspier leidt op haar beurt weer tot verlies van pompkracht van het hart, waardoor het hart meer moeite heeft om het bloed rond te pompen door het lichaam. Dit kan uiteindelijk zorgen voor hartfalen.

Hartklepgebreken (lekkende of vernauwde hartkleppen)

De hartkleppen die in het hart aanwezig zijn, zorgen ervoor dat het bloed de goede kant op kan stromen door op het juiste moment open en dicht te gaan. Door verschillende oorzaken kan een hartklep minder goed (gaan) functioneren. De klep kan vernauwd zijn of raken of de klep kan (gaan) lekken. De meeste klepafwijkingen komen voor in de linker harthelft, bij de aortaklep en de mitralisklep (vooral mitralisinsufficiëntie en aortastenose). Bij een niet goed werkende hartklep kan er in de loop der tijd schade aan het hart ontstaan doordat het hart harder moet pompen. Op den duur kan hartfalen ontstaan.

Hartspierziekten

Bekende hartspierziekten bij hartfalen zijn bijvoorbeeld familiair/genetisch of non-familiair/nongenetisch (inclusief verworven vormen zoals myocarditis), hypertrofische, gedilateerde, restrictieve, aritmogene rechter ventrikel en overige cardiomyopathiën. Hierbij neemt de pompkracht van het hart af wat uiteindelijk kan zorgen voor hartfalen.

Hartritmestoornissen

Bij een hartritmestoornis is er sprake van een te snelle en vaak ook onregelmatige hartslag. Door deze hoge hartfrequentie en onregelmatigheid moet het hart meer inspanning te leveren om het bloed rond te pompen. Dit kan op langere termijn zorgen voor vermoeidheid van de hartspier met als gevolg het ontstaan van hartfalen.

Wat zijn de klachten (symptomen) bij hartfalen?

De klachten die u merkt, zijn vooral kortademigheid en kriebelhoest. Ook bij zitten en liggen kunt u het benauwd krijgen. Misschien slaapt u op meerdere kussens om wat meer lucht te krijgen. Als uw benauwdheid snel verergert, is er misschien vocht in de longen gekomen ('vocht achter de longen', zegt men ook wel). Soms hoopt het vocht zich op in de buik, benen en voeten. Bij vochtophoping in de buikholte krijgt u bijvoorbeeld een vol gevoel in uw buik en uw broekriem gaat strakker zitten. Als het hart minder goed pompt, komt het lichaam zuurstofrijk bloed te kort. Door dit tekort voelt u dat uw spierkracht minder is dan vroeger. Ook spieren hebben immers zuurstof nodig en zij gaan 'protesteren' als zij dit minder aangeboden krijgen door het hart. U merkt dan dat u sneller moe wordt bij inspanningen, zoals (trap)lopen of boodschappen doen. Een ander typerend verschijnsel van hartfalen is dat u er 's nachts vaker uit moet om te plassen, of dat u het benauwd krijgt als u voorover buigt of bukt. In het algemeen kunnen de volgende klachten worden ervaren:

Koude handen en voeten
Dikke enkels (oedeem), u kan er 'een putje' in drukken
Vermoeidheid
Kriebelhoest, prikkelhoest (vooral bij platliggen)
Kortademigheid en benauwdheid bij inspanning
Kortademigheid en benauwdheid bij platliggen in bed
Concentratieproblemen
Moeilijke stoelgang
Een vol gevoel in de bovenbuik, een opgezette buik
Plots zomaar zwaarder worden
Vaker eruit moeten 's nachts om te plassen en overdag minder
Slapeloosheid of onrustige slaap, duizeligheid
Verminderde eetlust
Image

Hartfalen - Hartaandoeningen

Medicijnen bij hartfalen

Medicijnen zijn nodig om de klachten te verminderen en te voorkomen dat hartfalen erger wordt. Neem uw medicijnen dagelijks nauwkeurig volgens voorschrift in. Welke middelen en in welke hoeveelheid verschilt per persoon. Vaak worden verschillende medicijnen tegelijk gegeven. Heel vaak worden de doseringen en de samenstelling van het 'combinatiepakket' aan hartmedicijnen door de cardioloog iedere keer aangepast als u op het spreekuur komt. Maatwerk in behandeling is namelijk heel erg belangrijk. Hieronder ziet u de meest gebruikte medicijnen bij hartfalen.

Plaspillen (diureticum, diuretica)

Bij hartfalen houdt uw lichaam vocht vast. U krijgt daarom plaspillen om het vocht af te voeren. Bijvoorbeeld furosemide of bumetanide. Als u plotseling meer vocht vasthoudt, dan heeft u meer plaspillen nodig. Als u veel vocht verliest kan het nodig zijn tijdelijk minder plaspillen te nemen, bijvoorbeeld bij diarree, overgeven, of als u veel zweet door koorts of bij heel warm weer. De dosering van het diureticum kan worden verlaagd als u voldoende ontwaterd bent. Zelfmanagement is een belangrijk onderdeel van een succesvolle behandeling, het levert een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van leven en verbetert de prognose. Een effectieve vorm van zelfmanagement is het aanpassen van de dosering van de diuretica mede op basis van een dagelijkse meting van het lichaamsgewicht.

ACE-remmers

Naast plaspillen krijgt u bij hartfalen meestal ook een ACE-remmer. Bekende ACE-remmers zijn benazepril, enalapril, fosinopril, perindopril, quinapril, ramipril, trandolapril, zofenopril, captopril en lisinopril. Een ACE-remmer verwijdt bepaalde bloedvaten en 'ontlast' het hart. Hierdoor daalt uw bloeddruk. Het hart heeft dan minder moeite om het bloed rond te pompen. Uw hart wordt zo minder belast en uw klachten nemen af. Als bijwerking kunt u even een licht gevoel in het hoofd krijgen wanneer u plots opstaat. Kom daarom langzaam overeind en houd u ergens aan vast. Deze bijwerking verdwijnt vaak, maar niet altijd, bij langer gebruik. Sommige mensen krijgen een hinderlijke (kriebel)hoest van een ACE-remmer. Het medicijn kan dan eventueel worden vervangen door een ander medicijn (angiotensine II-remmer).

Bètablokkers

Bètablokkers (β-blokkers) vertragen de hartslag en verlagen de wandspanning in het hart zelf. Bekende medicijnen uit deze groep zijn metoprolol, nebivolol, bisoprolol en carvedilol. Hierdoor kan de pompkracht verbeteren en de klachten verminderen. Wanneer u met deze medicijnen begint, kunnen de klachten eerst verergeren. Maar na een paar maanden verbetert dit en begint de zeer gunstige werking. Daarom begint u met een lage dosering die geleidelijk wordt opgevoerd.

Sinusknoopremmers

Soms wordt in plaats van een betablokker of juist 'extra' (on top of) het geneesmiddel ivabradine (merknaam Procoralan®) voorgeschreven door de cardioloog. Klinisch onderzoek heeft aangetoond dat ivabradine bij patiënten met symptomatisch chronisch hartfalen de hartslag verlaagt en de cardiovasculaire mortaliteit of het aantal ziekenhuisopnames wegens hartfalen verlaagt, indien het wordt toegevoegd aan een optimale standaardbehandeling waaronder bètablokkers. Ivabradine wordt aanbevolen voor patiënten met een hartslagfrequentie van meer dan 70 slagen/minuut bovenop een maximaal getolereerde dosering bètablokker.

Aldosteron-remmer

Dit is een ander soort plaspil die ervoor zorgt dat uw nieren minder vocht vasthouden. Aldosteronantagonisten hebben bij hartfalen een eigen plaats. Een aldosteronantagonist, spironolacton of eplerenone, wordt gebruikt als aanvulling op behandeling met een diureticum, ACE-remmer en β-blokker bij persisterende (ernstige) symptomen van hartfalen (NYHA-klasse III-IV).

Angiotensine II-remmer

Als u een ACE-remmer of een aldosteron-remmer niet verdraagt, dan wordt vaak een angiotensine (A) II-remmer voorgeschreven. Een andere naam voor deze groep medicijnen is: angiotensinereceptorblokkers (ARB’s). Daarnaast kunnen deze medicijnen als aanvulling worden gebruikt op behandeling met een diureticum, ACE-remmer (dus 'on top of', extra er naast) en β-blokker bij persisterende symptomen van hartfalen (NYHA-klasse II–IV).

Digoxine

Zo nodig krijgt u er digoxine (lanoxin®) bij om het hart wat rustiger te laten kloppen. Daarnaast vergroot het mogelijk (niet bewezen effect) de pompkracht van uw hart.

Nitraten

Nitraten zoals isosorbidemononitraat (monocedocard® retard) worden vooral gebruikt als u plotseling heel benauwd wordt van het hartfalen. Ze verwijden uw bloedvaten op verschillende plaatsen in uw lichaam. Hierdoor is het voor het hart gemakkelijker om het bloed rond te pompen. Nitraten verwijden vooral de kransslagaders van uw hart. Uw hart krijgt dan meer energie en kan beter pompen.

Dagelijks wegen

Als uw lichaam vocht vasthoudt, is dat een signaal dat uw hart het niet meer aankan. Om de signalen in de gaten te houden, dient u zich elke ochtend te wegen en uw gewicht te noteren.

Wat zijn de oorzaken van Hartfalen?

Wat zijn de oorzaken ?
Geen enkele patiënt met hartfalen is hetzelfde. Er zijn veel verschillende oorzaken:

Acuut Hartinfarct
Bij een hartinfarct sterft een deel van de hartspier af. Dit gedeelte wordt stroef en kan niet meer meepompen. Hierdoor kan hartfalen ontstaan. De ernst van het hartinfarct bepaalt het risico op de ontwikkeling van hartfalen achteraf.

Hypertensie (Hoge bloeddruk)
Bij een hoge bloeddruk moet het hart tegen een hoge druk in pompen. De hartspier wordt daardoor dikker. Op den duur wordt een dikke hartspier stijver en minder soepel en neemt de pompkracht af. Hierdoor kan hartfalen ontstaan.

Kleplijden
Als hartkleppen niet goed sluiten of vernauwd zijn, moet het hart harder werken. Dit is een extra belasting voor het hart en kan op den duur leiden tot hartfalen.

Hartritmestoornissen
Bij ritmestoornissen klopt het hart te snel, te langzaam of onregelmatig. Hierdoor verliest het hart pompkracht.

Hartspierziekte
De hartspier is verdikt of verwijd. De cellen hebben een abnormale bouw of zijn vervangen door vet- of bindweefsel. De pompkracht neemt hierdoor af.

Hoe kan de diagnose gesteld worden?

Volgende onderzoeken kunnen gebruikt worden om de diagnose van hartfalen te stellen:

  • Bloedonderzoek 
  • RX thorax
  • Eelektrocardiogram
  • Echocardiografie via de borstkas (transthoracale echocardiografie)
  • Diagnostische hartkatheterisatie
  • Echocardiografie via de slokdarm (trans-oesofagale echocardiografie)
  • Inspanningstest (fietstest)
  • Isotopen onderzoek van het hart (MIBI scan)

Wat zijn de behandelingsmogelijkheden?

De behandeling van hartfalen richt zich op het verminderen van de klachten. De oorzaak wegnemen is niet altijd mogelijk.

  • Openen of dilateren van de hartklep 
  • Heelkundige behandeling van de hartklep
  • Openen of dilateren van de kransslagaders
  • Overbruggingsoperatie (coronaire bypassoperatie)
  • Cardiale medicatie
  • Pacemaker (PM) implantatie
  • Interne defibrillator (ICD) implantatie 
  • Hartrevalidatie
  • Harttransplantatie
Politics is a set of activities associated with the governance of a country or an area. It involves making decisions that apply to group of members. I would have realized that technology is an accessible field at a younger age. I really got interested in technology when I took a role on President Obama’s Technology, Innovation, and Government Reform transition team.

Author’s Posts

  • Aortaklepstenose

    Aortaklepstenose wil letterlijk zeggen dat de opening van de aortaklep vernauwd is. De hartkleppen bevinden zich tussen de verschill...

    Apr 01, 2021

  • Hartgeruis bij kinderen

    Een hartgeruis komt vaak voor bij kinderen, en is in veel gevallen onschuldig. Het kan diverse oorzaken hebben, zoals een gaatje in ...

    Apr 01, 2021

  • Hartkloppingen

    Hartkloppingen - Normaal gesproken zijn mensen zich niet bewust van het kloppen van hun hart. Maar onder bepaalde o...

    Apr 01, 2021

  • Hartritmestoornis

    Hartritmestoornis - De belangrijkste oorzaken voor het ontstaan van hartritmestoornissen zijn ouderdom. Het normale...

    Apr 01, 2021

  • Linkerhartsyndroom

    Linkerhartsyndroom is een aandoening waarbij de linkerhelft van het hart en de grote aorta sterk achter zijn gebleven in ontwikkelin...

    Apr 01, 2021