Waarom COPD en hartziekten vaker samen voorkomen dan je denkt

Wouter Visser · 2026-09-04

Wanneer we praten over COPD, denken de meeste mensen aan longproblemen. Logisch, want die staan centraal bij deze chronische ziekte. Maar wist je dat COPD en hartziekten veel vaker samen voorkomen dan je misschien vermoedt? En dat die combinatie een flinke impact heeft op je gezondheid? Tijdens een recent webinar van het Longfonds werd precies dit verband belicht. Het is een onderwerp dat nog te weinig aandacht krijgt, terwijl het voor duizenden Nederlanders dagelijks relevant is. Daarom duiken we hier dieper in de materie. ### Het verband tussen COPD en je hart COPD staat voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease, oftewel chronische obstructieve longziekte. Het is een verzamelnaam voor aandoeningen zoals longemfyseem en chronische bronchitis. De longen raken beschadigd, waardoor ademhalen steeds moeilijker wordt. Maar die schade blijft niet beperkt tot je longen. Uit onderzoek blijkt dat mensen met COPD een aanzienlijk hoger risico lopen op hart- en vaatziekten. Denk aan hartfalen, hartritmestoornissen of een hartinfarct. Waarom? Het heeft onder andere te maken met chronische ontstekingen in het lichaam. Die ontstekingen zijn niet alleen slecht voor je luchtwegen, maar ook voor je bloedvaten en hartspier. Bovendien zorgt een verminderde longfunctie voor een lagere zuurstofopname. Je hart moet dan harder pompen om alle organen van voldoende zuurstof te voorzien. Dat extra werk kan op termijn leiden tot overbelasting en uiteindelijk hartproblemen. ### Waarom vroege herkenning cruciaal is Een van de belangrijkste boodschappen uit het webinar is dat vroege herkenning van hartproblemen bij COPD-patiënten levensreddend kan zijn. Helaas worden symptomen van hartziekten bij mensen met COPD vaak over het hoofd gezien. En dat is begrijpelijk, want de signalen lijken sterk op elkaar. Denk bijvoorbeeld aan kortademigheid, vermoeidheid en een verminderde conditie. Iemand met COPD ervaart deze klachten al dagelijks. Wanneer er dan ook nog eens een hartaandoening ontstaat, is het lastig om het verschil te herkennen. Toch zijn er een aantal signalen waar je extra alert op kunt zijn. - Plotselinge toename van kortademigheid, ook in rust - Vochtophoping in enkels of benen - Een snellere of onregelmatige hartslag - Pijn of een drukkend gevoel op de borst - Onverklaarbare gewichtstoename door vocht Herken je een of meerdere van deze symptomen bij jezelf of een naaste? Neem dan altijd contact op met een huisarts. Beter een keer te veel gecheckt dan een hartprobleem missen. ### Preventie: wat kun je zelf doen? Het goede nieuws is dat er wel degelijk manieren zijn om het risico op hartziekten te verlagen, ook wanneer je COPD hebt. Het webinar benadrukte dat een gezonde leefstijl een enorme rol speelt. En die leefstijl is grotendeels in eigen hand. Stoppen met roken is natuurlijk de belangrijkste stap. Het is misschien wel het moeilijkste, maar ook het meest effectief. Daarnaast is beweging essentieel. Dat klinkt misschien tegenstrijdig bij longproblemen, maar onder begeleiding van een fysiotherapeut kan beweging juist helpen om je conditie op peil te houden. Ook voeding doet meer dan je denkt. Een hartgezond dieet met veel groenten, fruit, volkorenproducten en gezonde vetten ondersteunt zowel je longen als je hart. En vergeet niet: een gezond gewicht ontlast je hele lichaam, inclusief je ademhaling en hartslag. ### Een multidisciplinaire aanpak maakt het verschil Wat duidelijk werd tijdens het webinar is dat samenwerking tussen zorgverleners essentieel is. Een longarts die alleen naar de longen kijkt en een cardioloog die alleen naar het hart kijkt, missen soms het grotere plaatje. Juist omdat die twee systemen zo nauw met elkaar verbonden zijn, is een geïntegreerde aanpak nodig. Steeds meer ziekenhuizen werken daarom met behandelteams waarin longartsen, cardiologen, fysiotherapeuten en diëtisten samen optrekken. Dat levert betere zorg op en zorgt ervoor dat zowel COPD als hartziekten in een vroeger stadium worden opgespoord en behandeld. Het is een veelbelovende ontwikkeling. Want hoe eerder we hartproblemen bij COPD-patiënten opsporen, hoe beter de vooruitzichten. En dat is uiteindelijk waar het om draait: niet alleen langer leven, maar ook leven met een betere kwaliteit. ### Blijf alert en praat erover De kern van het verhaal is simpel: COPD en hartziekten zijn geen aparte werelden. Ze beïnvloeden elkaar voortdurend. Door alert te blijven op veranderingen in je lichaam en open te zijn over je klachten, geef je zorgverleners de kans om tijdig in te grijpen. Heb je COPD en maak je je zorgen over je hart? Of ken je iemand in die situatie? Praat erover. Deel je zorgen met je huisarts of longverpleegkundige. Het kan het verschil maken tussen op tijd ingrijpen of te laat ontdekken. En onthoud: je staat er niet alleen voor. Er is steeds meer aandacht voor deze combinatie van aandoeningen, en dat komt de zorg voor iedereen ten goede.