China als zondebok? Zo verlies je de echte oorzaken uit het oog

Wouter Visser · 2026-11-07

We wijzen maar wat graag naar China als het over onze economische problemen gaat. Het is makkelijk, het voelt lekker, en je hoeft niet naar jezelf te kijken. Maar is dat wel terecht? En nog belangrijker: wat missen we als we alleen naar China wijzen? ## De aantrekkingskracht van een zondebok Het is verleidelijk om een externe partij de schuld te geven. Dat doen we al eeuwen. In de jaren tachtig was Japan de boosdoener, nu is dat China. Het patroon herhaalt zich. We zien een land dat het economisch goed doet, voelen ons bedreigd, en wijzen. Maar intussen vergeten we naar onszelf te kijken. ### Wat we liever niet zien De echte oorzaken van onze economische problemen zijn vaak minder spectaculair. Ze liggen dichter bij huis: verouderde industrieën, gebrek aan innovatie, starre arbeidsmarkten, en een overheid die soms te langzaam schakelt. Dat zijn geen leuke onderwerpen. Ze vragen om zelfreflectie en daadkracht. Iets waar we liever omheen draaien. ## De rol van China: feit en fictie Natuurlijk, China is een geduchte concurrent. Het land produceert goedkoop, investeert wereldwijd en heeft een sterke positie in technologie. Maar om dat als enige oorzaak van onze problemen te zien, is kortzichtig. Het negeert de complexiteit van de wereldeconomie. ### Cijfers liegen niet Neem de handelsbalans. Ja, we importeren veel uit China. Maar we exporteren ook veel naar China. En veel van wat we importeren, zijn onderdelen die we zelf nodig hebben voor onze productie. Een simpele schuldvraag doet geen recht aan de werkelijkheid. ## Wat we kunnen leren van andere landen Landen die met succes hun economie hebben hervormd, keken niet naar een zondebok. Ze keken naar zichzelf. Duitsland bijvoorbeeld, heeft in de jaren 2000 pijnlijke hervormingen doorgevoerd. Dat was niet populair, maar het heeft wel gewerkt. De les: echte oplossingen beginnen bij zelfonderzoek. ### De juiste vragen stellen In plaats van te vragen 'hoe stoppen we China?', kunnen we beter vragen: 'hoe maken we onze economie veerkrachtiger?' en 'hoe zorgen we dat we voorop blijven lopen in innovatie?' Dat zijn de vragen die er echt toe doen. ## Een blik op de toekomst De wereldeconomie verandert snel. Digitalisering, vergrijzing, klimaatverandering – dat zijn de echte uitdagingen. Als we al onze energie steken in het aanwijzen van een zondebok, hebben we geen tijd en aandacht meer voor de oplossingen. En dat is pas echt zonde. ### Wat jij kunt doen Als professional in deze sector kun je het verschil maken door verder te kijken dan de oppervlakte. Blijf nieuwsgierig, stel kritische vragen, en laat je niet meeslepen in simplistische verhalen. De echte oorzaken liggen vaak dieper, en de echte oplossingen beginnen bij onszelf. > "De grootste vijand van vooruitgang is niet de concurrent, maar onze eigen weerstand om te veranderen." Laten we dus stoppen met wijzen en beginnen met doen. Want uiteindelijk is dat de enige manier om vooruit te komen.