Belangrijkste oorzaken van uitval bij lammeren

Wouter Visser · 2026-05-12

Het verlies van lammeren is een van de grootste uitdagingen in de schapenhouderij. Het raakt niet alleen je portemonnee, maar ook je gevoel. Je steekt er zoveel tijd en energie in, en dan valt er zomaar een lam weg. Maar waar komt dat nou eigenlijk door? In dit artikel duiken we in de belangrijkste oorzaken van uitval bij lammeren. We kijken naar de eerste levensuren, maar ook naar de periode daarna. Want voorkomen is altijd beter dan genezen. ### De eerste 24 uur zijn cruciaal De meeste uitval gebeurt in de eerste dag na de geboorte. Dat is geen toeval. Een lam komt ter wereld zonder enige afweer. Het is volledig afhankelijk van de biest van de ooi. Die eerste melk zit vol met antistoffen. Maar alleen als het lam genoeg binnenkrijgt. Een lam dat niet drinkt, is een lam in nood. Je ziet het vaak: ze worden zwak, kunnen niet meer staan en uiteindelijk overleven ze het niet. De oorzaak? Soms ligt het aan de ooi, die geen melk geeft. Soms aan het lam zelf, dat te zwak is om te zuigen. ### Geboorteproblemen en hun gevolgen Een moeilijke geboorte is een van de grootste risicofactoren. Lammeren die vastzitten of te lang in het geboortekanaal blijven, krijgen te weinig zuurstof. Dat beschadigt hun hersenen. Ze worden suf en vinden de uier niet. Hier zijn een paar signalen om op te letten: - Het lam staat niet binnen een uur na de geboorte - Het zoekt niet actief naar de uier - De ooi negeert het lam of stoot het weg - Het lam heeft een gezwollen tong of hoofd Als je dit ziet, moet je snel handelen. Droog het lam af, masseer het en help het bij het drinken. Soms is een maagsonde de enige uitweg. ### Infecties: een sluipende vijand Zelfs als een lam de eerste dag overleeft, is het nog niet veilig. Infecties zoals navelontsteking en longontsteking liggen op de loer. Vooral in een natte of vuile omgeving. Bacteriën gedijen goed in een stal die niet schoon is. De navel is een open poort voor infecties. Direct na de geboorte moet je de navel ontsmetten met jodium. Het klinkt simpel, maar het scheelt enorm in de uitval. Ook het strooisel moet droog en schoon blijven. Een lam dat in de modder ligt, wordt sneller ziek. > "Preventie begint bij hygiëne. Een schone stal is de beste verzekering tegen uitval." - Wouter Visser, Lead Analist Realtime Webstatistieken bij I Mining ### Ondervoeding en kou Lammeren zijn klein en hebben weinig vetreserves. Bij kou verbranden ze snel energie. Als ze dan ook nog te weinig drinken, raken ze in een neerwaartse spiraal. Ze worden sloom, krijgen een lage bloedsuikerspiegel en sterven uiteindelijk. Het is belangrijk om de temperatuur in de stal goed te houden. Zeker in de eerste week. Een warmtelamp kan wonderen doen. Maar let op: te warm is ook niet goed. Het gaat om een constante temperatuur van rond de 15 tot 20 graden Celsius. ### Wat kun je zelf doen? Uitval bij lammeren is nooit helemaal te voorkomen. Maar je kunt de kans wel flink verkleinen. Hier zijn een paar praktische tips: - Zorg voor een schone, droge stal - Ontsmet de navel direct na de geboorte - Controleer of elk lam drinkt binnen de eerste uren - Gebruik een warmtelamp bij kou - Houd zieke lammeren apart Elke stap die je zet, is er een in de goede richting. Want uiteindelijk draait het om gezonde, sterke lammeren die uitgroeien tot volwassen schapen. En dat is waar we het allemaal voor doen.