Een mechanisch hart dat het ook op lange termijn even goed doet als een transplantatiehart is momenteel nog niet beschikbaar, al is de medische wereld hier volop naar op zoek.

Patiënten met een levensbedreigend hartprobleem gaan na een harttransplantatie vaak nog heel wat gezonde jaren tegemoet. Om de soms lange wachttijd te overbruggen wordt steeds vaker gebruik gemaakt van een kunsthart. ‘Toch proberen we in de eerste plaats transplantaties te vermijden. We halen alles uit de kast om de patiënt weer fit te krijgen zonder donorhart’, klinkt het op de diensten cardiologie en cardiochirurgie van het UZA. Het UZA voerde zijn eerste harttransplantatie uit in 1994.

• 

  Wie komt in aanmerking voor een harttransplantatie

  'Vanwege het beperkte aantal donorharten blijft een harttransplantatie voorbehouden aan patiënten met ernstig chronisch hartfalen die zonder ruilhart nog maar een tot twee jaar te leven hebben of van wie de levenskwaliteit heel laag is. We spreken dan van mensen die zich nog hooguit van de zetel naar het bed en terug verplaatsen', zegt prof. dr. Inez Rodrigus, diensthoofd cardiochirurgie in het UZA.
  'Chronisch hartfalen is meestal het gevolg van vernauwingen van de kransslagaders. De patiënten in kwestie hebben vaak al meerdere hartinfarcten achter de rug en vertonen ernstige littekenvorming in de hartspier. Daarnaast transplanteren we nogal wat patiënten van wie de hartspier om onbekende reden verzwakt is', verduidelijkt prof. dr. Viviane Conraads, adjunct diensthoofd cardiologie in het UZA en verantwoordelijk voor de hartfalenkliniek.
  Voor een eventuele transplantatie aan de orde is, stelt de cardioloog de medicatie van de patiënt volledig op punt en wordt bekeken of klassieke chirurgie nog een oplossing kan bieden. Is dat niet het geval, dan wordt de mogelijkheid tot transplantatie onderzocht. Een uitgebreide screening bepaalt of de patiënt wordt toegelaten op de wachtlijst. Mensen met ernstige aderverkalking in andere bloedvaten dan die van het hart komen bijvoorbeeld niet in aanmerking. De medicatie die een transplantatiepatiënt moet nemen, zou dat proces namelijk dramatisch versnellen. Ook ernstige longaandoeningen, nierproblemen of een beginnende kanker zouden het succes van een harttransplantatie in de weg staan.

  Wachttijd en transplantatie
  Als de patiënt op de wachtlijst wordt gezet, gaan er meestal een paar maanden voorbij voor er een ruilhart vrijkomt. 'De transplantatie zelf is bij sommige patiënten een grote uitdaging, maar is technisch niet moeilijker dan een andere hartoperatie', merkt Rodrigus op.

  Levenskwaliteit en overleving
  De meeste patiënten voelen zich een kleine twee weken na de ingreep al beter dan voordien. Ook de vooruitzichten op lange termijn zijn vrij goed.
  'Na vijf jaar is gemiddeld zeventig tot tachtig procent van de patiënten in leven. Ze herwinnen tachtig tot negentig procent van hun vroegere fysieke conditie. Meer dan de helft kan weer aan het werk', weet Rodrigus.

  Mechanisch hart
  Een nieuwe tendens binnen de hartchirurgie is het tijdelijk inschakelen van een mechanisch hart. Bij sommige kandidaten op de wachtlijst is de hartspierfunctie zodanig verzwakt dat ze de periode tot de transplantatie niet kunnen overbruggen. Anderen zijn in zo'n slechte conditie dat ze eerst een stuk beter moeten worden voor ze überhaupt op de wachtlijst kunnen.
  'Bij die mensen kunnen we het hart tijdelijk ondersteunen met een zogenaamd biventricular assist device', legt Rodrigus uit. 'Dat is een kunsthart dat zowel het linker- als het rechterhart ondersteunt. De pompfunctie wordt overgenomen door twee kleine hartpompjes die op de buik gedragen worden, en met buisjes in verbinding staan met het hart. Afgelopen zomer hebben we bij vijf patiënten zo'n kunsthart ingeplant. Twee van hen zijn intussen met succes getransplanteerd.'
  Een mechanisch hart dat het ook op lange termijn even goed doet als een transplantatiehart is momenteel nog niet beschikbaar, al is de medische wereld hier volop naar op zoek. In België wordt het kunsthart momenteel uitsluitend gebruikt als overbrugging naar een transplantatie.

• 

• Stamceltherapie
  Een andere piste die vandaag heel sterk in de belangstelling staat is stamceltherapie. Stamcellen zijn cellen die nog tot elk type cel kunnen uitgroeien. Ze kunnen onder meer geoogst worden uit het beenmerg.
  'Dit domein bevindt zich nog volledig in de onderzoeksfase. Door de hartspier na een acuut hartinfarct in te spuiten met stamcellen, zou deze zich misschien gedeeltelijk kunnen herstellen. Maar je spreekt dan over hooguit een paar procent gewonnen weefsel. Bovendien heeft nog geen enkele grote studie aangetoond dat dit met zekerheid werkt. Persoonlijk ben ik er zeker van dat stamceltherapie de harttransplantatie nooit zal kunnen vervangen.'

  Hartfalenkliniek
  Harttransplantatiepatiënten vormen een heel kleine minderheid binnen de grote groep mensen die na de behandeling van een hartinfarct in de hartfalenkliniek van het UZA terechtkomen. De patiënten worden er gevolgd door prof. dr. Viviane Conraads en een gespecialiseerde verpleegkundige.
  ‘We bekijken de volledige patiënt’, zegt Conraads. ‘Want de meeste mensen met hartfalen hebben nog bijkomende aandoeningen waar we rekening mee moeten houden. Vandaar wordt er intensief samengewerkt met de andere diensten.’ Via medicatie, intensieve revalidatie, een aangepast dieet en uitgebreid gezondheidsadvies wordt geprobeerd de patiënt zo fit mogelijk te krijgen én te houden. Gaat het ondanks die maatregelen toch de verkeerde kant uit, dan kan een bijkomende operatie soms nog uitkomst bieden. De laatste tien jaar bestaat wereldwijd een tendens om patiënten aan wie vroeger meteen een transplantatie werd aangeraden, toch nog van de wachtlijst te houden met behulp van doorgedreven chirurgie.
  ‘We doen al het mogelijke om een transplantatie te vermijden. Want uiteindelijk blijft ook een donorhart een tijdelijke oplossing. Elk jaar uitstel is dus een jaar gewonnen’, besluit Conraads.

•  

• Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

Soorten medische behandelingen

Hartritmestoornissen, hartinfarct, een stent of transplantatie, daar hebben we van gehoord, zelfs een bypass denken we te kennen, maar het fijne weten we niet. Dat laten we over aan gespecialiseerde artsen.

• Ablatie
• Anastomose
• Bypassoperatie
• Broekprothese Bypass
• Defibrillator / ICD
• ICD / Vraag en antwoord
• Dotteren / stent
• Hartklepoperatie
• Hartrevalidatie
• Harttransplantatie
• Kunsthart
• Leven met een donorhart
• Medicijnen
• Pacemaker
• Stamcelstudie

"De reden dat ik ziekten heb, is dat ik een lichaam heb. Als ik geen lichaam had, wat voor ziekte zou ik dan kunnen hebben?"